Czarna księga: jak polskie dzieci doświadczają przemocy w sieci
Raport Ministerstwa Cyfryzacji zbiera dane NASK o cyberprzemocy, treściach dla dorosłych i AI. Wiele młodych osób nikomu o tym nie mówi.
W listopadzie 2026 roku Ministerstwo Cyfryzacji opublikowało „Czarną księgę młodych ofiar platform cyfrowych w Polsce”. Zawiera ona 53 fakty i przykłady zagrożeń, z jakimi mierzą się dzieci i nastolatki w internecie. Wiele danych pochodzi z badań NASK.
Przemoc rówieśnicza i seksualna
Według przywołanego badania 29% nastolatków było w sieci wyzywanych, 19% ośmieszanych, a 18% poniżanych. Po 13% badanych doświadczyło straszenia i szantażowania. Co najmniej jedną formę przemocy seksualnej zgłosiło 45,5% uczniów w wieku 14-18 lat.
Najważniejsza jest jednak liczba osób, które milczą: 70,7% pokrzywdzonych nie powiedziało nikomu o najbardziej dotkliwym zdarzeniu. Wśród nastolatków, którzy doświadczyli przemocy w internecie, 47% nie podjęło żadnych działań ani nikogo o tym nie poinformowało.
Media społecznościowe i treści dla dorosłych
Raport „Internet dzieci” z 2025 roku pokazuje, że z TikToka aktywnie korzystało około 760 tys. dzieci w wieku 7-12 lat. Z Messengera korzystało 900 tys., z WhatsAppa 700 tys., a z Instagrama około 290 tys. Nastolatki spędzają w mediach społecznościowych średnio 3 godziny i 23 minuty dziennie.
Około 1,4 mln użytkowników w wieku 7-14 lat odwiedzało strony z kategorii „Erotyka”. Wśród nastolatków, którzy zetknęli się z pornografią, średni wiek pierwszego kontaktu to 11 lat i 3 miesiące.
Sztuczna inteligencja
Z narzędzi AI korzysta 70% nastolatków, ale 63% nie zna pojęcia deepfake. Autorzy zwracają uwagę, że do stworzenia fałszywego materiału intymnego może wystarczyć zwykłe zdjęcie, które potem bywa używane do szantażu lub upokorzenia. Dzieci powierzają też chatbotom prywatne informacje i emocjonalne problemy, nie zawsze rozumiejąc, co dzieje się z zapisem rozmów.
Rola platform
Publikacja wskazuje, że problemem jest także projekt aplikacji: nieskończone przewijanie, automatyczne odtwarzanie i liczne powiadomienia utrudniają skończenie korzystania. Według NASK 55% nastolatków chciało ograniczyć używanie telefonu, a 31% próbowało to zrobić bez powodzenia. Raport przypomina o obowiązkach największych platform wynikających z Aktu o usługach cyfrowych, takich jak bezpieczne ustawienia kont dzieci i sprawne rozpatrywanie zgłoszeń. Jego wniosek brzmi, że rozmowy, edukacja i kontrola rodzicielska są potrzebne, ale nie wystarczą bez odpowiedzialności firm.
Co mogą zrobić rodzice
- Powiedz dziecku wprost, że może przyjść do Ciebie z każdą nieprzyjemną sytuacją w sieci i nie spotka go za to kara ani zabranie telefonu.
- Porozmawiaj o tym, że zdjęcie może zostać wykorzystane do fałszywego materiału, oraz o tym, że czatbotom AI nie warto powierzać prywatnych danych.
- Razem sprawdźcie ustawienia prywatności i powiadomień w używanych aplikacjach i ustalcie, kiedy telefon odpoczywa.
Jak może pomóc QuietWeb
QuietWeb otwiera tylko strony zapisane przez rodzica, więc może pomóc, gdy chcecie ograniczyć dziecku przeglądanie internetu do znanych witryn; nie filtruje jednak aplikacji ani czatów.